MiYOSMART & เลนส์ชะลอสายตาสั้น — วิทยาศาสตร์เบื้องหลังที่พ่อแม่ควรรู้

บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากงานวิจัยทางคลินิกที่ตีพิมพ์ใน British Journal of Ophthalmology และข้อมูลเทคนิคจาก Hoya ผู้ผลิตเลนส์ MiYOSMART โดยตรง ผสมกับคำแนะนำเชิงพฤติกรรมจากจักษุแพทย์ชาวญี่ปุ่น Dr. Rui Hiramatsu ผู้เชี่ยวชาญโรคตาที่ดูแลผู้ป่วยกว่า 100,000 คน เจ้าของหนังสือขายดีอันดับ 1 ในญี่ปุ่นด้านสุขภาพตา

"สายตาสั้นในเด็กไม่ใช่แค่ปัญหาเรื่องการมองเห็น — มันคือความเสี่ยงของโรคตาร้ายแรงในวัยผู้ใหญ่ที่เราสามารถชะลอได้ตั้งแต่วันนี้"

ทำไมสายตาสั้นในเด็กไทยจึงน่าเป็นห่วง

ประเทศไทยอยู่ในกลุ่มเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีอัตราสายตาสั้นในเด็กเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา การใช้ชีวิตกลางแจ้งที่ลดลงเพราะอากาศร้อน ควบคู่กับการอยู่กับหน้าจอที่เพิ่มมากขึ้น ทำให้ลูกตาเด็กยืดยาวเร็วกว่าที่ควร Dr. Hiramatsu ชี้ว่าเด็กที่เริ่มสายตาสั้นก่อนอายุ 8 ปี มีโอกาสสูงที่ค่าสายตาจะเกิน -6.00 ในวัยผู้ใหญ่ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อจอประสาทตาลอก ต้อหิน และต้อกระจกอย่างมีนัยสำคัญ

MiYOSMART คืออะไร และทำงานอย่างไร

MiYOSMART คือเลนส์แว่นตาชะลอสายตาสั้นที่พัฒนาโดย Hoya (ญี่ปุ่น) ร่วมกับ Hong Kong Polytechnic University ตั้งแต่ปี 2014 โดยใช้เทคโนโลยี D.I.M.S. (Defocus Incorporated Multiple Segments) — เลนส์มีโซนแก้ไขสายตาสั้นตรงกลาง และล้อมรอบด้วยโซน Defocus ทรงวงแหวนขนาดเล็กหลายร้อยจุดที่สร้าง "สัญญาณหยุดการยืดตัว" ให้ลูกตา ควบคู่ไปกับการมองเห็นชัดตามปกติ

งานวิจัยแบบสุ่มตัวอย่างมีกลุ่มควบคุม (Randomised Clinical Trial) ตีพิมพ์ใน British Journal of Ophthalmology ปี 2019 ติดตามเด็กจีนอายุ 8–13 ปี ค่าสายตาสั้น -1.00 ถึง -5.00 D จำนวน 183 คน แบ่งเป็นกลุ่มใส่ MiYOSMART (93 คน) และกลุ่มใส่เลนส์ทั่วไป (90 คน) เป็นเวลา 2 ปี พบว่ากลุ่ม MiYOSMART มีค่าสายตาสั้นเพิ่มขึ้นช้ากว่ากลุ่มเลนส์ทั่วไป 52% และลูกตายาวออกช้ากว่า 62% ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือ เด็กในกลุ่ม MiYOSMART ถึง 21.5% ไม่มีค่าสายตาสั้นเพิ่มขึ้นเลยตลอด 2 ปี เทียบกับเพียง 7.4% ในกลุ่มเลนส์ทั่วไป

งานวิจัยติดตามผลต่อเนื่องอีก 1 ปี (ตีพิมพ์ใน British Journal of Ophthalmology ปี 2022) พบข้อมูลที่สำคัญสำหรับพ่อแม่มาก — เด็กที่ใส่ MiYOSMART ต่อเนื่องจากปีที่ 1–2 ยังคงมีอัตราการเพิ่มสายตาสั้นในปีที่ 3 ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ (ไม่มีผลชะลอลดลงเมื่อใส่นาน) และที่สำคัญกว่านั้น เด็กที่เพิ่งเปลี่ยนจากเลนส์ทั่วไปมาใส่ MiYOSMART ในปีที่ 3 ก็ได้ผลชะลอทันที โดยไม่มีปรากฏการณ์ "ตามหลังไม่ทัน" หรือค่าสายตาพุ่งเร็วขึ้นเพื่อชดเชย — สรุปคือเริ่มช้าไปบ้างยังดีกว่าไม่เริ่มเลย

เลนส์ชะลอสายตาสั้นมีกี่ประเภท เลือกอะไรดี

นอกจาก MiYOSMART ยังมีตัวเลือกอื่นๆ ในกลุ่มเลนส์ชะลอสายตาสั้น ได้แก่ เลนส์ Stellest (Essilor), เลนส์ Ortho-K (ใส่นอนหลับ) และ Soft Multifocal Contact Lens สำหรับเด็กโต ทีมทัศนมาตรของ Optical X จะประเมินปัจจัยสำคัญหลายด้านก่อนแนะนำ ไม่ว่าจะเป็นอายุของเด็ก ค่าสายตาปัจจุบัน อัตราการเพิ่มของสายตาสั้นในช่วง 1–2 ปีที่ผ่านมา และความสะดวกในการดูแลรักษา เพื่อให้การเลือกเลนส์เหมาะสมกับวิถีชีวิตของเด็กแต่ละคนมากที่สุด

สัญญาณที่บ่งบอกว่าเด็กควรเริ่มใช้เลนส์ชะลอสายตาสั้น

Dr. Hiramatsu แนะนำให้พ่อแม่สังเกตพฤติกรรมและผลตรวจสายตาของลูกอย่างสม่ำเสมอ เพราะการเริ่มต้นในเวลาที่เหมาะสมมีผลอย่างมากต่อประสิทธิภาพของการชะลอ

• 1
  ค่าสายตาสั้นเพิ่มมากกว่า -0.50 ต่อปี — นี่คือสัญญาณว่าลูกตากำลังยืดตัวเร็วเกินปกติ และเป็นจังหวะที่ดีที่สุดในการเริ่มแทรกแซง
• 2
  เริ่มสายตาสั้นก่อนอายุ 10 ปี — ยิ่งเริ่มสายตาสั้นเร็ว ยิ่งมีเวลาให้ค่าสายตาเพิ่มสูงในระยะยาว ควรปรึกษาทัศนมาตรโดยเร็ว
• 3
  ใช้สายตาระยะใกล้มากกว่า 3 ชั่วโมง/วัน — การเรียนพิเศษ การบ้าน และการใช้หน้าจอล้วนเร่งการยืดตัวของลูกตา โดยเฉพาะในเด็กที่มีพันธุกรรมเสี่ยง
• 4
  พ่อหรือแม่มีสายตาสั้นมากกว่า -3.00 — ปัจจัยทางพันธุกรรมเพิ่มความเสี่ยงสูงขึ้น 3–6 เท่า ควรตรวจตาเด็กทุก 6 เดือนตั้งแต่ก่อนเข้าประถม

คำแนะนำเสริมจาก Optical X สำหรับพ่อแม่ในไทย

ในบริบทของสภาพแวดล้อมไทย การออกไปทำกิจกรรมกลางแจ้ง 90 นาทีต่อวันพิสูจน์แล้วว่าช่วยชะลอสายตาสั้นได้เพิ่มเติมนอกเหนือจากเลนส์ แม้อากาศร้อนจะเป็นข้อจำกัด แต่ช่วงเช้าก่อน 9 โมง หรือช่วงเย็นหลัง 5 โมงก็เป็นเวลาที่เหมาะสม แสงธรรมชาติกระตุ้นการหลั่ง Dopamine ในจอประสาทตาซึ่งช่วยยับยั้งการยืดตัวของลูกตาตามหลักการที่ Dr. Hiramatsu อธิบายไว้ในงานวิจัยของท่าน ทีมทัศนมาตรของ Optical X แนะนำให้ตรวจวัดสายตาเด็กทุก 6 เดือนเพื่อติดตามอัตราการเปลี่ยนแปลง และปรับเลนส์ให้เหมาะสมกับพัฒนาการของดวงตา

อ้างอิง: Hoya Vision Care, MiYOSMART Product Page | Lam CSY, et al. "Defocus Incorporated Multiple Segments (DIMS) spectacle lenses slow myopia progression: a 2-year randomised clinical trial." Br J Ophthalmol 2020;104:363-368 | Lam CSY, et al. "Myopia control effect of defocus incorporated multiple segments (DIMS) spectacle lens in Chinese children: results of a 3-year follow-up study." Br J Ophthalmol 2022;106:1110-1114 | Dr. Rui Hiramatsu, "失明しない習慣" | เนื้อหาเรียบเรียงโดย Optical X Vision Care Center